12 jun Fysieke belasting: voorkomen is beter dan herstellen
Fysieke belasting aanpakken: kijk verder dan alleen een tiltraining
Fysieke belasting is nog altijd een van de belangrijkste oorzaken van lichamelijke klachten op de werkvloer. Rug-, nek-, schouder- en knieklachten zorgen jaarlijks voor veel verzuim en verminderde inzetbaarheid. Toch wordt de oplossing vaak gezocht in voorlichting of een tilcursus, terwijl de oorzaak van het probleem vaak ergens anders ligt.
Wie fysieke belasting écht wil verminderen, moet verder kijken dan het gedrag van medewerkers alleen. Een effectieve aanpak begint bij de bron en richt zich op de organisatie van het werk, de inrichting van de werkplek én het gedrag van medewerkers.
Begin bij de oorzaak
Volgens de arbeid hygiënische strategie moeten risico’s altijd zo veel mogelijk bij de bron worden aangepakt. Bij fysieke belasting betekent dit bijvoorbeeld dat handmatige werkzaamheden worden verminderd door mechanisatie of automatisering.
Lukt dat niet volledig, dan kunnen hulpmiddelen, werkplekaanpassingen of organisatorische maatregelen uitkomst bieden. Pas wanneer deze mogelijkheden onvoldoende zijn, komt gedragsverandering in beeld.
In de praktijk gebeurt dit nog regelmatig andersom. Medewerkers krijgen een training veilig tillen, terwijl de werkplek niet goed is ingericht of de werkdruk te hoog ligt. Daarmee wordt niet de oorzaak aangepakt, maar slechts geprobeerd de gevolgen te beperken.
Organisatie bepaalt een groot deel van de belasting
Veel factoren die fysieke belasting veroorzaken, worden al bepaald voordat een medewerker aan het werk gaat. Denk aan de inrichting van het productieproces, de logistieke routes binnen een bedrijf of de manier waarop functies zijn samengesteld.
Door werkzaamheden slimmer te organiseren kan de belasting vaak aanzienlijk worden verminderd. Taakroulatie, taakverbreding en taakverrijking zorgen bijvoorbeeld voor meer afwisseling, waardoor medewerkers minder lang achter elkaar dezelfde belastende handelingen uitvoeren.
Ook het werktempo speelt een belangrijke rol. Wanneer medewerkers continu onder tijdsdruk werken, neemt niet alleen de fysieke belasting toe, maar ook de kans op fouten en ongevallen. Door voldoende buffers in te bouwen en medewerkers meer invloed te geven op hun werktempo, ontstaat meer ruimte voor een gezonde werkbelasting.
Belangrijk daarbij is om niet alleen naar één aspect te kijken. Een lichtere tilbelasting kan bijvoorbeeld leiden tot meer herhalingen of een langere werkduur. Het verschuiven van een probleem is immers geen oplossing.
Een slimme werkplek voorkomt klachten
Naast de organisatie van het werk speelt ook de technische inrichting van de werkplek een belangrijke rol. Een goed ingerichte werkplek ondersteunt medewerkers bij het uitvoeren van hun werkzaamheden en voorkomt onnodige belasting van spieren en gewrichten.
Dat begint bij eenvoudige zaken zoals de juiste werkhoogte, voldoende bewegingsruimte en het plaatsen van materialen binnen handbereik. Maar ook hulpmiddelen zoals tilhulpen, verrijdbare transportmiddelen of verstelbare werktafels kunnen een groot verschil maken.
Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat geen enkele werkhouding langdurig gezond is. Zelfs bij kantoorwerk is voldoende afwisseling noodzakelijk. Regelmatig bewegen, wisselen van houding en korte onderbrekingen dragen bij aan het voorkomen van klachten.
Gedrag blijft belangrijk, maar niet als eerste oplossing
Voorlichting en training kunnen zeker bijdragen aan het verminderen van fysieke belasting. Medewerkers bewust maken van risico’s, het juiste gebruik van hulpmiddelen stimuleren en veilige werktechnieken aanleren zijn waardevolle maatregelen.
Toch zijn trainingen alleen effectief wanneer de organisatie en werkplek al goed zijn ingericht. Een medewerker kan nog zo goed weten hoe hij veilig moet tillen, maar wanneer er geen hulpmiddelen beschikbaar zijn of de werkdruk te hoog is, blijft het risico bestaan.
Gedrag is daarom een belangrijk onderdeel van de oplossing, maar zelden de enige oplossing.
Een integrale aanpak levert het meeste resultaat op
Het verminderen van fysieke belasting vraagt om een combinatie van organisatorische, technische en gedragsmatige maatregelen. Door eerst naar de inrichting van het werk en de werkplek te kijken, ontstaat een duurzame oplossing die niet alleen klachten voorkomt, maar ook bijdraagt aan productiviteit, werkplezier en duurzame inzetbaarheid.
Een gezonde werkplek begint immers niet bij de medewerker, maar bij de keuzes die een organisatie maakt.
Heeft jouw organisatie te maken met fysieke belasting, tilwerkzaamheden of repeterende handelingen? Dan is het verstandig om verder te kijken dan alleen instructies en trainingen.
Preventieloont.nl helpt organisaties bij het in kaart brengen van fysieke belasting, het uitvoeren van RI&E’s en het ontwikkelen van praktische maatregelen die écht verschil maken.
Neem contact met ons op via preventieloont.nl/contact en ontdek hoe je fysieke belasting structureel kunt verminderen.
Bron: Praktijkgids Arbeidsveiligheid